 Özel Arama |
|
| Özel Arama |
|
Afrika ve Arabistan Da SavaşAfrika ve Arabistan Da Savaşyetersiz bir kuvvetle savaşa giren osmanlı ordusu, savaşın üçüncü yılından başlayarak ortadoğu da büyük kayıplar veriyordu.osmanlı imparatorluğu savaşta ilk büyük kayıpları 1917 de verdi. basra dan hareket ederek dicle boyunca ilerleyen ingiliz kuvvetleri 24 şubatta kütülemare yi, 11 martta bağdat ı aldılar. yıl içinde de kuzeybatıya doğru ilerleyerek kerkük e yaklaştılar. yine 1917 de sina çölünü aşan ingiliz ve anzak birlikleri kasımda gazze yi aralık ta da kudüs ü ele geçirdiler. 1918 sonbaharında da şam, beyrut ve halep in itilaf ordularına bırakılmasıyla birlikte tüm filistin ve suriye ingilizlerin ve fransızların eline geçecekti. savaşın başlangıcında osmanlı hükümeti, müttefiklerinin yükünü hafifletmek için, kafkasya da ruslara, süveyş kanalında ingilizlere taarruz etmeyi, istanbul ve boğazlarda ise stratejik savunmada kalmayı planlamıştı. bu amaçla osmanlı ordusu (900.000 kişi) şöyle konumlandırılmıştı: 1. ve 2. ordular boğazlar bölgesinde kalacak, 3. ordu kafkasya da, 4. ordu da filistin ve suriye de savaşacaktı. bunların yanı sıra basra da 38. tümen ve arap aşiretlerinden oluşan ırak bölge komutanlığı kurulmuştu. savaşın ilk haftalarında osmanlı ordusunun kafkasya cephesindeki harekatları başarılı geçmiş sarıkamış-erzurum çizgisi üzerinde ilerlemeye çalışan rus kuvvetleri geri atılmıştı. bu arada cepheye gelerek 3.ordu komutanlığını da üstlenen harbiye nazırı ve başkomutan enver paşa sarıkamış kış taarruzunu düzenlemişti. ama giysi ve donanım yönünden çok eksik olan 3. ordu daha sarıkamış a varmadan yolda donma ve kıtadan ayrı düşme sonucunda büyük kayıp vermiş ve sarıkamış harekatı da büyük bir başarısızlıkla sonuçlanmıştı (ocak 1915). bu arada 15 ekim 1914 te bir ingiliz-hint tümeni basra körfezine gelmiş ve fav a asker çıkararak 23 kasım da basra yı ele geçirmişti. savaşın başında osmanlı 11. kolordusu ırak tan alınmış ve bu bölgede sadece 38. tümen bırakılmış olduğu için ingilizler kolaylıkla ilerlemişler ve 1915 ortalarına kadar mezopotamya nın önemli bir bölümünü denetim altına almışlar ve iran da ahvaz ı ele geçirmişlerdi. bu arada, savaşın başlamasından hemen sonra, bahriye nazırı cemal paşa, enver paşa nın önerisi üzerine 4. ordu komutanlığına getirilmiş ve süveyş te ingilizlere yapılacak taarruza komuta etmesi istenmişti. cemal paşa, 1914 aralığında şam a gelmiş ve 8. kolordu kurmay başkanı von kress in hazırladığı plana uygun olarak 1915 başında kanal a bir taarruz düzenlemiş ama kanalı geçmeye çalışan birlikler ingilizlerin top ve makineli tüfek ateşi karşısında 1300 kayıp vererek gazze ye geri çekilmek zorunda kalmışlardı. 1916 başlarında ingilizler sina da kıyı boyunca filistin e doğru ilerlemeye başlamışlar ve bu ilirleyişi bir karşı taarruzla durdurmak isteyen von kress komutasındaki osmanlı birliklerini 4 ağustosta yenilgiye uğratmışlardı. bu arada arabistan da emir hüseyin in başlattığı ayaklanmayı bastırmak üzere 4. ordudan bazı birliklerin gönderilmesi de ingilizlerin işine yaramış ve 1916 sonunda sina yı geçerek gazze-birüsseba çizgisine dayanmışlardı. mezopotamya da ise 1915 te basra yı geri almak amacıyla süleyman askeri bey cephe komutanlığına atanmıştı. süleyman askeri yerli aşiretlerden ve gönüllülerden yararlanarak topladığı kuvvetlerle yaptığı taarruzda başarılı olamamış, osmanlı kuvvetleri kütülemare ye geri çekilmiş ve süleyman askeri de üzüntüsünden kendini öldürmüştü. ingilizlerin hedefi ise bağdat ı almaktı. osmanlı imparatorluğundaki alman nüfuzunu simgeleyen berlin-bağdat demiryolunun son istasyonunun alınmasının ingilizler için duygusal bir önemi de vardı. ama asıl önemlisi, bağdat ın suriye ve filistin e doğru ilerleyişte vazgeçilmez bir üs oluşuydu. general townshend komutasındaki ingiliz kuvvetleri ilerlemişler dicle vadisinde bağdat yakınındaki selmanpak a, fırat vadisinde de nasıriye ye kadar gelmişlerdi. ancak kafkas cephesinden bir tümenin bölgeye gelmesiyle güçlenen osmanlı kuvvetleri townshend i bu noktada durdurmuş ve ingilizler kütülemare ye geri çekilmişlerdi (26 kasım 1915) enver paşa nın amcası halil paşa komutasındaki 6. ordu içinde toplanan osmanlı kuvvetleri 5 ay süren bir kuşatmadan sonra, 13.000 kişilik ingiliz birliğini teslim almışlar, kütülemare ye yeniden girmişlerdi (29 nisan 1916). townshend de tutsak alınarak istanbul a getirilmişti. ancak bu osmanlı ordusu için geçici bir başarıydı. 1915 te doğu anadolu daki ermeniler ayaklanmışlar, aynı yıl başlayan tifüs salgını kafkasya cephesindeki osmanlı kuvvetlerine önemli kayıplar verdirmiş ve 1916 başında ruslar bir taarruzla erzurum u almışlardı. bu arada, bir rus süvari tümeni iran dan geçerek bağdat ın kuzeyindeki hanikin e kadar gelmiş ancak 6. ordu ya bağlı 13. kolordu rusları hemedan a geriletmişti. mezopotamya daki ingiliz kuvvetlerinin başına getirilen yetenekli general maude 1917 şubatında kütülemare yi geri alıyor ve 11 martta da bağdat a giriyordu. hicaz da ise ayaklanmayı bastırmak üzere 7. kolordu bulunuyordu. ayaklanmalar sonucunda 7. kolordu nun diğer osmanlı kuvvetleriyle bağlantısı kopmuştu; bağdat ın düşmesinden sonra ingilizler musul a doğru ilerlerken, osmanlı 6. ve 7. orduları bir komuta altında birleştirilerek "yıldırım ordular grubu"na dönüştürülüyor ve başına da alman orduları başkomutanlığından alınan mareşal von falkenhayn getiriliyordu. ancak bu sırada savaşın ağırlık merkezi de ırak tan filistin cephesine kaymıştı. gazze deki çarpışmalarda ingilizlerin yenik düşmesinden sonra cephe komutanlığına general allenby (1861-1936) atanmıştı. allenby nin yılbaşına kadar kudüs ü ele geçirmesi isteniyordu. ingilizler gazze ye doğru ilerlerken, cemal paşa nın uyarısı üzerine mareşal von falkenhayn komutasındaki osmanlı birlikleri de bölgeye gelmişler ancak ingilizlerinkinin üçte biri kadar olan kuvvetleriyle tutunamamışlardı. kudüs 9 aralık 1917 de düşecekti. allenby bu harekatta t.e. lawrance in örgütlediği arap gerilla kuvvetlerinden de önemli destek almıştı. bundan sonra, yıldırım ordular grubu komutanlığına general liman von sanders in, 7. ordu komutanlığına önce mustafa kemal paşa nın sonra fevzi (çakmak) paşa nın getirilmesi, süreci değiştirmeyecekti. 1918 yazında yeniden taarruza geçen ingilizler, gerek büyük sayısal üstünlükleriyle (yıldırım ordular grubunun 30.000 askerine karşı 450.000 asker) gerekse güçlendirilmiş hava desteklerinin yardımıyla, bir koldan bağdat tan musul a, bir koldan da şam a doğru ilerleyecekler, 1 ekim de şam düşecek, ateşkesin imzalandığı 30 ekimde de halep elden çıkacaktı.
Telif Hakkı Uyarısı Afrika ve Arabistan Da Savaş isimli yazı, Zeynep Akıllı tarafından 1/19/2008 tarihinde sitemize eklenmiştir. Aksi ispat edilmediği sürece, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 81. Maddesi gereği eserin tamamının telif hakları yazara aittir. Herhangi bir şekilde "alıntı olduğu ve hangi yazara ait olduğu" belirtilmeden ve yazarın sitemizdeki sayfasına link vermeden kullanmak hırsızlıkla eşdeğer suçtur. İlgili Kanun gereği Eser sahibi şikayetçi olduğu taktirde cezai müeyyidesi 3 yıldan 6 yıla kadar paraya çevrilemez hapis, 150.000/300.000 YTL ağır para cezasıdır. Yine İnternet yasası gereği de her hangi bir sitede yazıların kullanılması halinde site sahipleri sorumlu olup, sistemlerini Cumhuriyet Savcılıklarının incelemelerine açmak durumundadır. Gelişen teknoloji sayesinde yapılan incelemeler; IP tespiti ve yazının gönderildiği bilgisayarın bulunmasına imkan vermektedir. Şikayet halinde, sitemizin avukatları da konu ile ilgileneceklerdir...
Bu yazıya sadece sitemizin üyeleri yorum yapabilir
Tavsiye Et :
Kasım
17
Kasım
14
Kasım
13
Piri Reis Gökbilimci mi? Falcı mı?
• Zeynep Akıllı • Tarihsel Makaleler • 122 kez okundu. • 0 kez yorumlandı.
Kasım
8
Atatürk Ün Vasiyeti (türk Dili ve Eğitiminde)
• Zeynep Akıllı • Tarihsel Makaleler • 172 kez okundu. • 1 kez yorumlandı.
Kasım
7
Johannes Brahms ve İncelik
• Zeynep Akıllı • Tarihsel Makaleler • 79 kez okundu. • 0 kez yorumlandı.
Kasım
30
Halk Edebiyatında Aşk ve Cinsellik
• Zeynep Akıllı • Eğitim Makaleleri • 49 kez okundu. • 0 kez yorumlandı.
Kasım
28
Kasım
28
Kasım
27
Çocuklarınızı Evliliğe Hazırlayın
• Zeynep Akıllı • Toplumsal Makaleler • 47 kez okundu. • 0 kez yorumlandı.
Kasım
24
Aralık
25
Şubat
11
Aralık
12
Haziran
1
Sakızcı Makbule Teyzem ve İsmail Amcam
• Zeynep Akıllı • Yaşamdan Hikayeler • 7581 kez okundu. • 0 kez yorumlandı.
Temmuz
1
Köpek Ne Yer? Köpeğe Nasıl Bakmalı?
• Zeynep Akıllı • Eğitim Makaleleri • 4617 kez okundu. • 0 kez yorumlandı. |
 |
 Site Menüsü
 Köşe Yazıları
 Sponsor Reklamlar
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
.jpg){kind=small}
.JPG){kind=small}
