Atatürk`ün Bağımsızlık Hareketlerindeki Öncülüğü 2

28 / 5 / 2008  Çarşamba tarihinde Ayten Dirier tarafından eklendi, 124 kez okundu...

“ATATÜRK`ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ - 2III- BAĞIMSIZLIK İLKESİNİN GELİŞMESİ19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Paşa, vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığın kurtarılmasını öngören 21/22 Haziran 1919 gecesi yayınlanan tarihî genelgesinde; “Vatanın bütünlüğü, milletin istiklâli tehlikededir.”, “Mille...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Atatürk`ün Bağımsızlık Hareketlerindeki Öncülüğü 2

ATATÜRK`ÜN BAĞIMSIZLIK HAREKETLERİNDEKİ ÖNCÜLÜĞÜ - 2


III- BAĞIMSIZLIK İLKESİNİN GELİŞMESİ

19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkan Mustafa Kemal Paşa, vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığın kurtarılmasını öngören 21/22 Haziran 1919 gecesi yayınlanan tarihî genelgesinde;
“Vatanın bütünlüğü, milletin istiklâli tehlikededir.”,
“Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.”
parolası ile Kurtuluş savaşı’nın ilk çağrısını yapıp, millî egemenliğe ve bağımsızlığa verilen değeri de bütün ayrıntıları ile ortaya koyuyordu.

Tarihi boyunca esir yaşamamış bir milletin kararı da ancak hürriyet ve bağımsızlık olabilirdi. Millî Mücadeleyi sonuçlandırmak, başarıya ulaştırmak için; silaha sarılmak, ateşe başvurmak, düşmanı ata yurdundan temizlemek gerekiyordu. Amasya Genelgesi’nde yer alan temel fikir, bağımsızlıktı; Türk milletinin bağımsız yaşaması, şerefli ve onurlu yaşaması idi. Amasya Genelgesi’nde beliren bu temel fikir, Erzurum Kongresi’nin de bir kararı olmuştur.

Atatürk’ün deyimiyle, “Erzurum Kongresi’nde kabul edilen en önemli esaslardan birisi; devletin, milletin iç ve dış bağımsızlığından ibaretti.” Millet, bağımsızlığından vazgeçmiyor ve vazgeçmeyecek esası kabul edilmişti.(6)

Vatanın bütünlüğünü korumak ve savunmak, millî bağımsızlığın dokunulmazlığını ve tamlığını sağlamak, millî bağımsızlığı millî sınırlar içinde bağımsızlık olarak benimsemek; kararlarının alındığı Erzurum Kongresini izleyen Sivas Kongresi, yerel bir kongre olmaktan çıkıp, bütün bir vatan alanına yayılmıştır.

Ancak Sivas Kongresi’nde, bağımsızlık ilkesinin tam karşısında, bağımsızlığı tehlikeye koyan m a n d a konusu ele alınmış, manda taraftarları kurtuluş çaresini Amerikan mandasında aramışlardır. Kongre üyeleri, “Amerikan mandası tam bağımsızlığı bozar” diyerek, üç gün süren tartışmalardan sonra öneriyi reddetmişlerdir.

23 Nisan 1920’de açılan T.B.M.M. ile yeni bir devreye girilmiş, olağanüstü yetkilerle toplanan Meclis, millî egemenliği gerçekleştirirken, millî bağımsızlığı da değerlendirmiştir. Kazanılan askerî zaferler ve onları taçlandıran siyasî zaferler; bağımsızlığı sağlamlaştıran, değerlendiren belgeler olmuştur. T.B.M.M. Hükûmeti tüm ilişkilerinde siyasî bağımsızlığa, tam bağımsızlığa uyan bir politika uygulamıştır.
Lozan’dan önce 1 Mart’1921 de Moskova’da Afganistan’la, 16 Mart 1921’de Moskova’da Sovyetler Birliği ile, 13 Ekim 1921’de Kars’ta Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan arasında, 20 Ekim 1921’de Ankara’da Fransa ile imzalanan andlaşmalar, yeni Türk Devleti’nin dış ilişkilerinde bir başlangıç ve aşama sayılır.

İngilizlerle yapılan görüşmeler sırasında, İstanbul’daki Uzlaşma Devletleri Başkomutanı General Harrington ile Temmuz 1921’de yapılan yazışmaların birinde M.Kemal Paşa şöyle der:
“Millî isteklerimiz sizce bilinmektedir. Millî topraklarımızı baştan başa düşmanlardan kurtarılması ile millî sınırlarımız içinde siyasa, maliye, ekonomi, askerlik, adalet ve kültür yönlerinden tam bağımsızlığımız ilke olarak kabul edilirse, görüşmeye hazır olduğumu bildiririm.”(7)

Yeni Türk Devleti, uluslararası hayatta yerini Lozan Barış Antlaşması ile almış ve başardığı Millî Mücadele’nin zaferi, uluslar arası bakımdan da bu andlaşma ile belgelenmiştir. Konferansta Türk delegeleri, Türk bağımsızlığının tanınması esası üzerinde durunca, Lord Curzon bundan sızlanmaya başlamıştır. Bunun üzerine İsmet Paşa şöyle karşılık vermiştir:
“Biz burada, bağımsızlığının bilincinde olan ve adil bir barış yapmayı arzu eden bir milleti temsil ediyoruz.”(8)

Lozan Barış Andlaşması ancak Türk egemenliğinin ve siyasî bağımsızlığının tanınması ile imzalandı. Lozan’dan sonra yeni Türk Devleti dış politikasında; devletin egemenliğine ve siyasî bağımsızlığına ve devletlerin eşitliği prensibine özellikle değer vermiş, hiçbir devlete ülkenin hiçbir bölgesinde ayrıcalık verilmemesine özen göstermiş ve diğer devletlerle eşitlik dairesinde siyasî, hukukî, adlî ve ekonomik alanlarda andlaşmalar yapmıştır.


IV-ATATÜRK VE ESİR MİLLETLER

Lozan Barış Andlaşması, tüm Dünyaya Türk Milletinin varlığını ve tam bağımsızlığını kabul ettirdiği gibi, Doğu’nun Batı’ya karşı bir zaferi oldu. Tarihe Türk Mucizesi olarak geçen bu olayın önderi Atatürk, esir milletlere de önder olmuştur.

Türk Kurtuluş Savaşı, milliyetçilik akımının değerlendirilmesi ve millî siyasetin uygulanması sonucu olarak; bütün esir milletlere bağımsızlık dersi vermiş, onlara bağımsızlık ruh ve aşkını aşılamıştır. Kurtulabilecekleri umudunu verdiği gibi, kurtuluş olanaklarını da hazırlamıştır. Yalnız bu konunun Batı ve Doğu’da değerlendirilmesi farklıdır.

Yeni Türkiye, Kurtuluş Savaşı ile I.Dünya Savaşı’nı kazananların emperyalist emellerine ilk karşı duran, bunların kurmaya çalıştıkları dikta sistemini ilk yıkan devlet olmuştur. Batıda Almanya, Avusturya, Bulgaristan, Macaristan ve İtalya’da, yenenleri dize getirdiği için örnek olmuştur. Alman Ajansı “Almanya, Atatürk’ün eserine ve mücadelesine hayrandır. Onda, tarihî eseri, hürriyeti seven bütün milletler için bir sembol olarak kalacak etkin bir kişilik görmektedir.”(9) diye açıklama yapmıştır.

Atatürk’ün bağımsızlık hareketlerindeki önderliği, asıl fırtınayı Doğu’da koparacaktı. Hürriyet ve bağımsızlık savaşımı yapan Asya ve Afrika’nın Atatürk’e ve büyük eserine bağlılığı, Batı’dan farklıdır. Doğu, bağımsızlık savaşı yapacaktı emperyalistlere karşı… Gönlünde bir millî kahraman, idealinde bir kurtarıcı Mustafa Kemal arıyordu.

Norbert Von Bischoff, Türk Mucizesi’nin esir milletlere kurtuluşun yolunu gösterdiğini şu sözleriyle dile getirmektedir:
“Türkler, bütün Asya Milletlerine kanıtlamışlardır ki, Avrupa’dan daha çok ve daha kuvvetli toplara sahip olmağa gerek yoktur. Yeter ki, bu topların arkasında her şeye karar vermiş bir milletin iradesi bulunsun. Asyalı milletlerin bu yolda ilerleyecekleri bir gerçektir. XX. yüzyıl, Asya’daki Avrupa egemenliğinin sonuna tanık olacaktır. Bu sonun başlangıcında ise Türk Kurtuluş hareketini görüyoruz.” demektedir.(10)

Atatürk örnek insandı, kendi eseri Türk Devrimi de örnekti, insanlığın kurtuluşu, hürriyeti için örnekti. Örnek ve sembol Atatürk ve eseri, yıllar sonrası meyvesini vermiştir. Doğu’nun ve uyanan Afrika’nın Bağımsızlık Savaşında Atatürk b a y r a k olmakta, savaşçıların yürekleri Atatürk aşkı ile yanmaktadır.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun belirttiği gibi: “Millî bağımsızlık sözü artık yeni bir hümanizmin parolasıdır. XX. asrın son yılı, bir sonuncu Kurtuluş Savaşıyla kapanacaktır ve ikinci bir Rönesans devri olan bu asra, Tarihçiler Kemalizm Asrı demekten çekinmeyecektir.”(11)
*

DİP NOTLAR
6-Söylev ve Demeçler, C.I, s.29, İstanbul-1945
7-M.Cemil Bilsel : Lozan, C.II, s.95
8-H.Veldet velidedeoğlu : SÖYLEV, s.312, 2.bası, Çağdaş yay. İst.-1978
9-Muzaffer Ender : Ağlayan Dünya, s.27, İstanbul-1964
10-Norbert Von Bischoff : Türkiye’deki Yeni Oluşun Bir İzahı,Çev:Burhan belge, s.159-160, Ankara-1936
11-Y.Kadri Karaosmanoğlu: Atatürk, s.38, İstanbul-1946