Bir Şiir Tahlili (behçet Necatigil`den Kilim) (4)

4 / 6 / 2008  Çarşamba tarihinde Erturan Elmas tarafından eklendi, 180 kez okundu...

“Şiirde dikkat çeken önemli bir özellik de kurulan cümlelerin içeriğe uygun yapıda oluşudur. Televizyon ve gazete haberlerinde kaçırılan, tecavüze uğrayan, öldürülen veya sokaklarda sürünen çocukları görüp çocuk yapmakta tereddüde düşen ebeveynlerin psikolojisini düşünün. Veya edebiyat öğretmeni olmak hayaliyle üniversite sınavlarına hazırlanan b...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Bir Şiir Tahlili (behçet Necatigil`den Kilim) (4)

Şiirde dikkat çeken önemli bir özellik de kurulan cümlelerin içeriğe uygun yapıda oluşudur.

Televizyon ve gazete haberlerinde kaçırılan, tecavüze uğrayan, öldürülen veya sokaklarda sürünen çocukları görüp çocuk yapmakta tereddüde düşen ebeveynlerin psikolojisini düşünün. Veya edebiyat öğretmeni olmak hayaliyle üniversite sınavlarına hazırlanan bir gencin, elli bine yakın edebiyat öğretmeninin iş bulamadığı gerçeğiyle karşı karşıya kaldığında uğrayacağı şoku tahayyül edin. Veya saksıya diktiği bir çiçeğin bir gecede kuruduğunu gören bir çocuğun üzüntüsünü hayal edin.

Çağımız insanı günlük hayatta bunlara benzer küçük veya büyük nice hayaller kurar. Hayal kurarken içinde bin bir umut besler. Fakat bu umutları bir bir yıkılır; yerini umutsuzluğa ve karamsarlığa bırakır. “Olmayacak duaya âmin denmez.” misali birçok umudumuzun ardından vazgeçişler gelir. İşte Necatigil’in şiirindeki cümleler “hayallerden vazgeçişler” gibidir.

Yorgun, yılgın, umutsuz, mücadele etme gücü olmayan insanların anlık umutlanıp ardından vazgeçmesi eksiltili cümlelerle vurgulanmıştır. Necatigil birçok cümleyi yarım bırakmış, yukarıda belirttiğimiz duyguları kesik cümlelerle sezdirmeye çalışmıştır. Aşağıya aldığım beş dize hayatımıza hâkim olan vazgeçişleri ifadeye yarayan eksiltili cümlelerdir.

“Nerde yıllar önce, ben sana…”
“Bari biraz kışlarda… Çıplak, çok çiğ!”
“Gözlerinin bakışı bile çok çiğ, çünkü…”
“Renkler, oldu bir kere, geçti, renkler…”
“Geçti, sökülmez, dokundu, sırıtır boşluk, ben sana…”

Çağımızın insanını karamsarlığa, umutsuzluğa, bunalıma sürükleyen birçok olay, varlık ve düzensizlik vardır. Gece yolda yürürken bir çukura düşüp yaralanabilir veya ölebilirsiniz. Özel otonuzla asfaltta giderken ön tekerlerden biri bir çukura girip kazaya maruz kalabilirsiniz. Evinize gündüz dahi hırsız girebilir, yolda yürürken başınıza kiremit düşebilir, çocuğunuz sokakta uyuşturucu bağımlısı olabilir, en ufacık ihmalden dolayı çok büyük maddi cezaya çarptırılabilirsiniz…

Hiçbirimizin hayatında tam bir düzen ve istikrar yoktur. Hiçbirimiz gelecekten emin olma duygusuna sahip değiliz. Fakat şunu iyi biliriz: Başımıza her an, her türlü belâ gelebilir. Bu sebeple değil on beş – yirmi yıllık istikbalimizle ilgili hayaller kurmak, üç gün sonrası için bile plan yapmakta tereddüt ederiz ve mutlaka “kısmetse” deriz.

Kısaca bizim hayatımız düz bir demiryolu veya düz bir çöl gibi değildir. Günlük yaşantımızın en belirgin yönü istikrarsızlıktır. Necatigil her türlü kötü sürprize açık, istikrarsız hayatımızı yine istikrarsız cümlelerle anlatmış.

“Çaldılar. Çıplak. Geçti, sökülmez, dokundu. Yanlış! Kara!”gibi tek kelimeden ibaret cümlelerden tutun da, üç dizeye yayılan “Çünkü hançer nakışlarda bu çılgın çağrı, bu çürük iplik, bu ensiz atkı bizim.” cümlesine kadar her çeşit yapıdaki cümleden yararlanmıştır.

Ayrıca basit, günlük hayatımızda karşımıza çıkan kötü sürprizler gibi bazı cümlelerinin ortasında ara sözler kullanıyor. Necatigil ara sözleri iki kısa çizgi arasına alıyor. Şiirde beş – altı yerde kullanılan ara sözlere iki örnek veriyorum.

“Çok çiğ çiçek –hiç yok– hani bu kilimde?”
“Çiğnenir –çok çiğ çağ– ayaklar altında yabansı”


(Devamı var)