Göklerdeki Gemiler
yirminci yüzyıl başında yapılan ilk güdümlü balonlar önce sivil taşımacılık alanında sınırlı amaçlar için kullanıldılar. ama asıl önemlerini I.dünya savaşının ilk yıllarında kazandılar.
emekli general kont ferdinand von zeppelin (1838-1917) almanya da, konstanz gölünde yüzen bir hangardan, kendi adıyla anılacak olan bir hava gemisini havalandırdığında tarih 2 temmuz 1900 dü. LZ1 olarak bilinen bu ilk zeplin göl kenarındaki friedrichshafen kentinde yapılmıştı. 128 metre uzunluğu, 11 metre de çapı olan tombulca bir puroyu andırıyordu. 1874 yılından beri kont zeppelin in üzerinde çalıştığı ve ayrıntıları mühendis t. kober tarafından çizilmiş olan bu araç, boyuna 24, enine 16 şeritten oluşan alüminyum bir iskeletin üzerine gerilen pamuklu bez sayesinde düzgün bir görünüm kazanmaktaydı. bez kaplama ayrıca iç yapıyı korumaya da yarıyordu. verev tellerle sarılarak sabitleştirilen iskeletin içinde hidrojen taşıyan gaz baloncukları bulunmaktaydı. ilk zeplin 400 m. yükseklikte uçarak 6 kilometrelik bir yolu 17 dakika 30 saniyede katetti.
zeplin, kendi türünden, arşimet ilkesine göre yapılmış hava gemilerinin iki değildi. yerini aldığı havadan daha hafif olan bu balonların iki 1783 de yapılmıştı. ancak bu, rüzgara göre dolaşan, güdümsüz ya da "başı boş" bir araçtı. rüzgardan bağımsız olarak yönlendirilip hareket ettirilebilen ilk motorlu balonu 1852 yılında henri giffard (1825-1882) gerçekleştirdi. fransız mühendis, motor olarak bir buhar enjektörü kullanmıştı.
gerçek anlamda zeplinin öncüsü, 1897 yılında almanya da david schwarz tarafından yapılan ilk oynak olmayan ya da katı iskeletli benzinle işleyen balon oldu. ancak 1900 de yapılan ilk zeplin, bundan çok daha gelişmiş bir yapıya ve daha büyük bir hıza sahipti; saniyede 9 m. hıza ulaşan 15 beygirgüçlük daimler motorla çalışıyordu.
1898 de kont zeppelin in kurmuş olduğu "balon gezilerini geliştirme anonim şirketi" ilk zeplinin uçuşundan başlayarak hızla yeni zeplinler üretti. ancak friedrichshafen de yapılan bu katı iskeletli balonlar, önceleri kötü hava koşullarından dolayı sık sık düştüler. hatta 4 nisan 1913 de bir zeplinin fransız topraklarına, hem de bir askeri tatbikat alanına düşmesi casusluktan kuşkulanan fransızların büyük tepkilerine yol açtı.
almanya savaş bakanlığı en başından beri zeplin yapımını destekledi ve 1907 den başlayarak zeplin alımına girişti. aslında zeplinlerin yapımı için gösterilen destek ve dayanışmanın ne kadar yaygın olduğunu 1908 deki bir kaza iyice gösterecekti. LZ 4 zeplininin bir elektrik boşalmasından dolayı hasar görmesi üzerine ulusal düzeyde açılan bağış kampanyasına katkı o kadar büyük oldu ki, toplanan para hava gemilerinin geliştirilmesine ayrılabilecek önemli bir ton oluşturdu.
almanya da zeplinlerin yanısıra büyük sanayicilerden k.lanz ın mali desteği ile johann schütte nin tasarlayıp yaptığı katı iskeletli hava gemileri, 1911 yılından başlayarak pazara girmişlerdi. ancak savaş koşulları zeplinlerin standartlaştırılarak tek tip halinde benimsenmesine yol açtı. schütte-lanz tipinden toplam 20 tane yapılıp uçurulabildi ancak I.dünya savaşında almanlar zeplinlerden savaş aracı olarak yoğun bir biçimde yararlandılar. bu dönemde dört fabrikada üretilen zeplinlerin sayısı 88 i buldu. alman deniz ve hava kuvvetlerinin paylaştığı bu hava gemileri, 1915 martında paris i, mayısında da londra yı bombalayacak kadar etkin bir silah olduklarını gösterdiler. ancak bir süre sonra müttefiklerin de zeplinlerdeki hidrojeni tutuşturacak yöntemler geliştirmesi üzerine bu etkinlikleri büyük ölçüde azaldı. yine de yetersizliklerinin üstesinden gelmek, hız ve kapasitelerini artırmak amacıyla savaş süresince zeplinler üzerinde çalışıldığı ve önemli gelişmeler kaydedildiği bir gerçektir.
I.dünya savaşının sonunda yenik düşen almanya nın zeplin üretimi bir süre için yasaklandığı gibi ticari amaçla kullanılan zeplinlerine de müttefiklerce el kondu. bundan sonraki dönemde her ne kadar ingiltere, abd ve yeniden almanya zeplin üretimiyle uğraştıysa da önemli bir gelişme kaydedilmedi. II.dünya savaşından önceki ilgiyi olumsuz etkiledi. nihayet kaza ve kayıp olaylarının çoğalması fransa ve ingiltere gibi ülkelerde zeplin üretimine tümüyle son verilmesine yol açtı.
Bu yazıya sadece sitemizin üyeleri yorum yapabilir
Tavsiye Et :
Özel Arama
