İnkılâp Kavramı ve Özellikleri
İNKILÂP KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ
AYTEN DİRİER
*İNKILÂP
a-Dar Anlamda: Arapça bir sözcük olup; devrilme, dökülme, değişme anlamında kullanılır.
b-Geniş Anlamda:
1.Toplumun bünyesini sarsarak hızla oluşan niteliksel değişme.
2.Devletteki önemli ve köklü değişiklik, kurumların geleneklerin değişmesi.
3.Bir sistemden yeni bir sisteme geçiş (çağdaşlaşma).
4.Tüm kurumları, devlet biçimi ve sosyal yapısı, ekonomik ilişkileri eskimiş, yaşam biçimi gelişmeyen bir sosyal-ekonomik-siyasî düzenin ani olarak yıkılıp; yeni bir dünya görüşünün ürünü olan gelişme, yaşama olanağı bulunan bir düzenin kuvvet yoluyla gelmesidir.
*İnkılâp – ilerleme, hak ve adalet düşüncesinen kaynaklanır.
*DİĞER SİYASÎ KAVRAMLAR
-DEVRİM: Öztürkçe bir sözcük olup, İnkılâba karşılık türetilmiş, ama geniş kapsamlı anlam bakımından yeterli olamamıştır. Sadece yenilikleri kapsar.
-EVRİM (Tekâmül): Toplumun yapısını sarsmadan, yavaş olan değişme.
Ör: İnsanlığın evrimi, Hayvanların evrimi.
-REFORM (Islâhat): Devlet eliyle, devlet içinde yapılan değişiklik.
Ör: 17. yy.’da Avrupa’da Reform Hareketi, II. Mahmut Islâhatları.
-İSYAN: Bir grubun mevcut düzene karşı ayaklanması.
Ör: 1730 Patrona Halil İsyanı, 31 Mart (1909) Ayaklanması.
-DARBE: Devlet içinde bulunan bir organın (ordu, yöneticiler) yönetimi ele geçirmesidir. Kadro değişimi olur.
Ör: 12 Mart 1971 Darbesi, 12 Eylül 1980 Darbesi
-İHTİLÂL: Mevcut düzeni değiştirmek amacıyla halk veya ordunun ayaklanmasıdır.
-Köklü değişiklik yapılmayabilir
-Kadro, yönetim değişir
-İnkılâbın aksiyon evresini başlatır.
Ör: 1789 Fransız İhtilâli, 1917 Rus İhtilâli, 27 Mayıs 1960 Türk İhtilâli
*İNKILÂBIN EVRELERİ
1-Hazırlık Evresi: İletişim araçları kullanılarak, halk uyandırılır.
2-Aksiyon “ : İhtilâl, silahlı çatışma.
3-Uygulama “ : Alt ve üst yapıların yeniden düzenlenmesi, çağdaşlaşma.
*İNKILÂBIN ÖĞELERİ
1-Bir halk hareketidir.
2-Mevcut düzeni yıkma hareketidir.
3-Yıkılan düzen yerine, çağa uygun yeni bir düzen kurmayı amaçlar.
*TÜRK İNKILÂBININ ÖZELLİKLERİ
1-Gerçek anlamda bir hazırlık dönemi yoktur.
2-Aksiyon ve Uygulama Evrelerini gerçekleştiren aynı kadrodur(Ordu).
3-Diğerlerinde belirli bir düşünce akımı inkılâpta uygulandığı halde, Türk İnkılâbı bir düşünce akımını ortaya çıkarmıştır.
4-İşgalcilere karşı yapıldı.
5-İşlevini yitirmiş Osmanlı kurumlarını tasfiye ederek, bunların yerine çağdaş dünya ihtiyaçlarını karşılayacak yeni kurumlar getirmiştir.
*TÜRK İNKILÂBININ EVRELERİ
1-HAZIRLIK : Teorik ve İdeolojik bir hazırlık yok.
2-AKSİYON : 22 haziran 1919 Amasya genelgesi – 24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması
3-UYGULAMA : 1 Kasım 1922 Saltnatın Kaldırılması – 1946 Çok Partili Dönem
*TÜRK İNKILÂBININ AMACI VE ÖNEMİ
-Bir diriliş ve yenilik hareketidir.
-Ulusu Batıya, Batı kültürüne, Batı görüş ve düşüncesine götüren; köklü, sosyal bir değişikliktir.
-Türk İnkılâbı diğer uluslarda olduğu gibi anarşi içinde geçmedi. Dış düşmanlar ve Osmanlı Hükûmetine karşı yapılan bu hareket, bir devlet kurma düşüncesi ile başladığından düzenli idi. Dış mihraklı İç İsyanlar çıktıysa da halktan pek destek görmedi ve kısa sürede bastırıldı. Devrimlere karşı çıkanlar da, ittihatçılar dışında, kan dökülmeden saf dışı bırakıldı.
-Hareketleri ve özü bakımından tam bir Millî İnkılâptır.
Tavsiye Et :
|
|
Cemal Çelik / 14.04.2008
Yazınız çok güzel aydınlatıcı ve objektifti. Okumuyan bir halk kendinden başkasına inanmaz zaten. Ay da bir kitap değil ölene kadar okul dersi dışında yüzde ellinin üzerinde nüfusumuz kitap okumuyor. Hiç okuma yazması olmayanları da eklersen ne çıkıyor acaba ortaya. Cumhuriyet ne yapsın bunlura. Kafasına kitap mı yapıştırsın okumuyor diye...Almış dünya çapında kitapları okumuşlar da ondan mı kabul etmemişler,aydınlanmayı? Kaleminize ve yüreğinize çok teşekkürler. Değerli kaleminiz daim olsun.
|
|
|
Ersin Başeğmez / 13.04.2008
acaba türk inkilabına halk inandımı... yada özellikle 40lardan sonra inandırıla bildimi..
|
Özel Arama
Sevil Nizamoğulları yazıyı tebrik etti...
.jpg)
.jpg)
