Kanada Kaşifi Jacques Cartier

22 / 6 / 2008  Pazar tarihinde Zeynep Akıllı tarafından eklendi, 113 kez okundu...

“jacques cartier, 16 ncı yüzyılın ilk yarısında, fransa kralı françois I in emriyle, amerika nın kuzeyinde, hindistan a açılan bir yol bulmak, altın ve değerli taşlar yönünden zengin bazı adaları keşfetmek amacıyla üç büyük keşif gezisi düzenlemişti. daha sonraki yüzyıllarda "kanada kaşifi" diye anılacak olan bu fransız denizcisi, kralı nın hayal...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Kanada Kaşifi Jacques Cartier

jacques cartier, 16 ncı yüzyılın ilk yarısında, fransa kralı françois I in emriyle, amerika nın kuzeyinde, hindistan a açılan bir yol bulmak, altın ve değerli taşlar yönünden zengin bazı adaları keşfetmek amacıyla üç büyük keşif gezisi düzenlemişti. daha sonraki yüzyıllarda "kanada kaşifi" diye anılacak olan bu fransız denizcisi, kralı nın hayallerini gerçekleştiremedi ama, ülkesine yeni ve zengin topraklar kazandırdı.
jacques cartier nin üç yolculuğu:
20 nisan 1534 te jacques cartier, fransa nın bretanya kıyılarındaki saint malo limanından batıya doğru yola çıkmıştı. 10 mayıs ta, bugünkü newfoundland (yeniel) kıyılarına vardı. bir ay sonra c. breton boğazını geçip, 10 temmuz da gaspe koyuna ulaştı.
24 temmuz da bu topraklara fransa kralı adına el koydu. sonra, anticosti adasına doğru yelken açtı, bu adanın kıyılarına vardığında jacques cartier, hindistan a giden bir yol bulduğuna inanmaya başlamıştı. ama havaların soğuması ve böyle bir yolculuğa ilk defa çıkan tayfalarının sabırsızlığı, onu fransa ya dönmeye zorladı. jacques cartier bu ilk yolculuğundan 5 eylül 1534 te saint malo limanına döndü.
kral françois I in umduğu sonuçlar alınmamıştı ama, st. lawrence körfezinin tanınması ve yeni toprakların varlığı ortaya çıkmıştı.
jacques cartier nin en önemli yolculuğu ikinci gezisidir. ünlü kaşif bu ikinci yolculuğuna üç gemiyle çıktı. 19 mayıs 1535 te saint malo limanından yelken açtı, uzun ve yorucu bir yolculuktan sonra 26 temmuz da c. breton boğazına, 10 ağustos ta st. lawrence körfezine vardı. beş gün sonra anticosti adasının yakınından geçti ve st. lawrence nehri üzerinden ilerlemeye başladı. saguenay adını verdiği kasvetli ve soğuk görünüşlü nehrin ağzı önünden geçtikten sonra jacques cartier, kızılderililerle karşılaştı.
cartier, daha sonra yazdığı anılarında "..bizi çok iyi karşıladılar. kürk giymişlerdi. korkmadan yanımıza kadar geldiler. bizlerle işaretle konuşmaya çalıştılar. onları en çok ilgilendiren bizim kılığımız olmuştu. özellikle tayfaların giydikleri zırhlı yelek ve miğferlerle uzun kılıçlarımıza büyük bir hayranlıkla bakıyorlar, onlara garip gelen bu şeylere elleriyel dokunuyorlardı.." diyordu.
saint-charles ırmağı kıyılarındaki küçük bir devletin kralı olan kızılderililerin başı donnacon, ülkesinin başkenti stadacone (bugünkü quebec) da fransızları büyük bir dostlukla karşılamıştı.
jacques cartier, bu bölgede daha önemli bir krallığın, hochelaga (bugünkü montreal) da bulunduğunu işitmişti. iki büyük gemisini 120 tonluk "büyük hermine" ile 60 tonluk "küçük hermine" i stadacone da bırakıp küçük gemilerinden 60 tonluk "hermillon" la yola çıktı. on üç gün süren bir yolculuktan sonra 2 ekim de, hochelaga ya vardı. bu küçük şehir, küçük bir tepenin eteğinde bulunuyordu. çevresi, tahtadan yapılmış bir kale duvarıyla çevrilmişti. jacques cartier bu şehre mont royal (krallık dağı-bugünkü montreal) adını verdi.
cartier, burada iyi karşılanmasına rağmen kışın yaklaşması dolayısıyla geri dönmek üzere hochelagadan ayrılmak zorunda kaldı. 11 ekim de stadacone a döndüğünde, orada bıraktığı tayfalarının, kendisinin bu kısa gezisi sırasında tahta bu kısa gezisi sırasında tahta duvarlarla çevrili bir kale ile barakalar yapmış olduklarını gördü. fransızlar, burada soğuk ve zahmetli bir kış geçirdiler. gemiciler, taze sebze ve meyve yiyememenin sonucu olarak skorbüt hastalığına yakalandılar. uzun uğraşmalardan sonra hastalığın önü alındı.
artık ilkbahar da gelmişti. 6 mayıs ta küçük filo fransa ya doğru yelken açtı. 15 temmuz 1536 da da saint malo limanına döndüler. françois I in, charles quint ile olan savaşı, bir süre, bu çeşit gezilerin düzenlemesini aksattı.
1541 de fransa kralı françois I, yeni keşfedilen topraklarda fransız egemenliğini sağlamak için yeni bir sefer düzenlenmesi emrini verdi. bu seferde fransa dan göçmenler de götürülecekti. donatılan beş geminin komutanlığına jean françois de la roque adındaki roberval bey i getirildi ve kendisine ayrıca kral ın temsilcisi ve kanada tuğgenerali unvanı verildi. bunu duyan jacques cartier, hemen adamlarını topladı ve roberval bey inin hazırlıklarla meşgul olduğu sırada, mayıs 1541 de, kanada ya doğru yelken açtı. stadacone a geldikten sonra bu şehrin güneybatısındaki cap rouge çayının ağzında karargahını kurdu. ama bir yıl sonra belki roberval bey iyle çatışmamak, belki de fransa ya taşımak istediği hazinelerini (gerçekte altın diye topladıkları parçalar; bakır, elmas sandıkları da, içinde bol mika bulunan şist idi.) bir an önce fransa ya götürerek satmak düşüncesiyle tayfalarını toparlayıp acele yola çıktı. newfoundland açıklarında roberval bey i ile karşılaştı ama onun kanada ya dönmesi için verdiği emri dinlemeyip yoluna devam etti ve 1542 yılında yurduna döndü.
jacques cartier kanada yı fransa ya kazandırmıştı:
24 temmuz 1+534 günü, st. lawrence körfezi çevresinde bulunan sayısız koylardan birinin, gaspe koyunun kıyısında siyah bir ayı kürküne bürünmüş kızılderili şefi, yanındaki savaşçılarıyla birlikte, yabancıların 10 metre uzunluğunda bir haçı toprağa çakma törenini hayret dolu gözlerle seyrediyordu. haçın üzerinde onun hiçbir zaman okuyamayacağı şu cümle yazılıydı: yaşasın fransa kralı!
jacques cartier işte bu törenle, sonradan kanada adını alacak bu topraklara fransa kralı françois I adına el koymuş oldu. jacques cartier, şüphesiz bu topraklara ayak basan ilk avrupa lı değildi. kendisinden çok daha önceleri, 1497-1498 yıllarında bu kıyıları dolaşmış olan baba oğul cabot larla birçok bretanya ylı ve portekiz li gemiciler vardı. ama hiçbiri bu kıyılardan daha içerilere gitmemiş ve buralarda uzun süre kalmamışlardı.
jacques cartier nin bu yeni ülkelere gelmesinin başlıca sebebi, amerika nın kuzeyinden hindistan a ulaşan bir yol bulmak isteğiydi. fransa kralı françois I de, 1497 yılında imzalanan tordesillas anlaşması na uymak istemiyordu. bu anlaşmaya göre o çağdan sonra keşfedilecek bütün topraklar ispanya ve portekiz kralı nın malı sayılacaktı.
amerika kıyılarını dolaşan gemiciler, bu topraklarda çok zengin altın yataklarının bulunduğu söylentisinin çıkmasına sebep olmuşlardı.. işte bundan ötürü fransa kralı da bu zengin ülkeyi ele geçirmek istiyordu. hindistan yolunun bulunması da o çağa kadar müslüman araplar la venedik lilerin tekelinde olan doğu ticaretinin fransa ya geçmesini sağlayacaktı.
françois I, 1524 yılında bu yolun bulunması ve adaların (!) ele geçirilmesi görevini florans lı verazzano ya vermişti ama bu ünlü denizcinin üçüncü gezisinde kızılderili lerle yaptığı çarpışmada ölmesiyle bir sonuç alınamamıştı.
o yıllarda fransız donanmasının komutanı olan büyük amiral brion chabot, sık sık kral a, "buzlu denizler" ortasından geçip hindistan a ulaşan yolla, altın madenleriyle dolu adalardan söz ediyordu. işte bundan ötürü jean verazzano nun gezilerinden bir sonuç alamayan françois I, 1534 yılında jacques cartier yi bu zengin adaları ve hindistan yolunu bulmak için görevlendirdi.
jacques cartier, ne hindistan a kuzeyden ulaşan bir yol, ne de altın yönünden zengin adalar bulabildi. ama üst üste yaptığı üç büyük keşif gezisi, onun "kanada kaşifi" olarak ün salmasına ve ülkesi fransa nın kanada topraklarında bir sömürge kurmasına yol açtı.
jacques cartier limoilan a çekildikten sonra, bu kasabada kanada anılarını yazmış ve bunları 1545 yılında "kaptan jacques cartier nin kanada adalarına yaptığı deniz yolculuğunun kısa hikayesi"ismiyla yayınlamıştı.