Prof Dr Emine Yeniterzi İle Hz Mevlana Üzerine_2

22 / 1 / 2008  Salı tarihinde Bekir Cevizci tarafından eklendi, 250 kez okundu...

“(Sayın hocamla Kasım 2006`da yaptığım röportaj)- Mevlânâ’nın babası Bahaeddin Veled’in Belh’ten Konya’ya kadar olan yolculuğunu ele alırsak: niçin Belh’ten ayrıldı ve niçin yerleşmek için Konya’yı tercih etti? Mevlânâ’nın babası Bahâeddin Veled, “Sultânü’l-ulemâ”, yani bilginlerin sultanı unvanına layık görülmüş, büyük bir âlim. Çok g...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Prof Dr Emine Yeniterzi İle Hz Mevlana Üzerine_2

(Sayın hocamla Kasım 2006`da yaptığım röportaj)

- Mevlânâ’nın babası Bahaeddin Veled’in Belh’ten Konya’ya kadar olan yolculuğunu ele alırsak: niçin Belh’ten ayrıldı ve niçin yerleşmek için Konya’yı tercih etti?

Mevlânâ’nın babası Bahâeddin Veled, “Sultânü’l-ulemâ”, yani bilginlerin sultanı unvanına layık görülmüş, büyük bir âlim. Çok geniş bir çevresi, çok sayıda öğrencisi olan bir insan. Muhitinde büyük bir şöhret ve tesire sahip. Babaannesi Horasan sultanının kızı; eşi yani Mevlânâ’nın annesi de Belh emirinin kızı. Saltanat hanedanı ile böyle yakın bağlarının olması ve çevredeki etkisi sarayda tedirginlik yaratıyor. Halkın ona duyduğu sevgi ve hürmet Sultan Alâeddin Muhammed’i rahatsız ediyor. Neticede Bahâeddin Veled, dünya saltanatında gözü olmadığı için bu tedirginliğe bir son vererek, Belh’ten ayrılıyor. Onun bütün ailesini, yakın çevresini, öğrencilerini yanına alarak Belh’i terk etmesinin bir diğer sebebi de Moğol tehlikesini tahmininden kaynaklanmış olabilir diye düşünülüyor. Nitekim onların Belh’ten ayrılmalarından kısa bir süre sonra şehir Cengiz’in orduları tarafından yerle bir edilmiştir.
Diğer sorunuza gelirsek, Bahâeddin Veled, 1212 veya 1213’te Belh’ten ayrıldıktan sonra; yolculuğu Bağdat, Mekke, Şam, Malatya, Erzincan ve son olarak da o günkü adı Lârende olan Karaman’a kadar devam eder. Yolculuk yıllarca sürmüştür. Bu büyük âlim uğradığı her yerde misafir edilmiş, dersler vermiş, o şehirdeki diğer âlimlerle, sanatçılarla tanışmış, sohbet etmişler. Karaman’da da uzun süre kalır. 1228’de Sultan I. Alâeddin Keykubad’ın daveti üzerine ailesiyle Konya’ya gelir. Konya o zaman, Anadolu Selçuklularının başkenti, büyük bir ilim, kültür ve sanat merkezidir. Konya’daki medreselerde ders vermeye devam eder, ama bu uzun sürmez, 1231 Şubat’ında vefat eder.


- Mevlânâ Celâleddin Rûmî, Mevlânâ’nın asıl adı mıdır?
Mevlânâ’nın asıl adı Muhammed Celâleddin’dir. O dönemde âlimlere unvan benzeri lakaplar veriliyordu. Ona da Hudâvendigâr, Mevlânâ ve Rûmî lakapları verilmiştir. Hudâvendigâr lakabını ilim sahibi olması sebebiyle babası vermiştir. Mevlânâ ise “efendimiz veya hazret” anlamına gelir. Geçmişte ilim adamları için bir unvan olan bu hitap, çok genç yaşlarda iken kendisine verilmiş ve zamanla en meşhur ismi hâline gelmiştir.
Rûmî ise, Anadolulu demektir. Geçmişte Anadolu’ya “Diyâr-ı Rûm” deniliyordu. Bu lakap da zamanla bir isim gibi benimsenmiştir. Rûmî ismi; Mevlânâ’nın Anadolu’ya yerleştiğini, hayatını Anadolu’da geçirdiğini ve Türklüğünü gösterir. Bugün Batıda Mevlânâ, Rûmî adıyla tanınmaktadır. Eğer yabancı dillerdeki ilgili eserlere veya internete müracaat ederseniz; Mevlânâ’nın bu isimle anıldığını görürsünüz. Diğer yandan üzücü bir husus da Mevlânâ’nın Batıda İranlı ya da Fars şairi gibi tanıtılmasıdır. Bu durum, bizim Mevlânâ’ya yeterince sahip çıkmadığımız için yani ihmalimizden, bir de Mevlânâ’nın eserlerini Farsça olarak kaleme almasından kaynaklanıyor. Ancak bilindiği gibi Anadolu Selçuklularının resmî dili Farsça idi. Mevlânâ, Belh’ten geldiği için Doğu Türkçesini konuşuyordu. Anadolu’da ise Batı Türkçesi hâkimdir. Konuya dönecek olursak, Mevlânâ’nın Rûmî adı, gerçekte onun İran veya Fars kökenle hiç ilgisinin olmadığını gösteren yeterli bir delildir.