Şiirde İmge Meselesi (4)

8 / 4 / 2008  Salı tarihinde Erturan Elmas tarafından eklendi, 328 kez okundu...

“Şair farklı ve ilginç imgelerle süslenmiş özgün şiir yazayım derken garip ve gülünç olmamalıdır. Evet, imge bir hayaldir, bir durumun özgün ve öznel yorumudur ama kendi içinde de bir mantığı olmalıdır. Edebiyatımızda 2. Yeniler olarak bilinen ekole mensup pek çok şair farklı olmak uğruna öyle anlaşılmaz ve saçma imgeler uydurmuşlardır ki bazen g...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Şiirde İmge Meselesi (4)

Şair farklı ve ilginç imgelerle süslenmiş özgün şiir yazayım derken garip ve gülünç olmamalıdır. Evet, imge bir hayaldir, bir durumun özgün ve öznel yorumudur ama kendi içinde de bir mantığı olmalıdır. Edebiyatımızda 2. Yeniler olarak bilinen ekole mensup pek çok şair farklı olmak uğruna öyle anlaşılmaz ve saçma imgeler uydurmuşlardır ki bazen gülünç duruma düşmüşlerdir. Gerçi bazı şakşakçılar bu mantıktan uzak kelime dizilerinde derin anlamlar olduğunu, bu şiirleri herkesin anlayamayacağını iddia etmişlerdir ama iddialarına kendileri de inanmamıştır.

Sürrealist çizgide ve serbest çağrışım metoduyla şiir yazdıklarını iddia edenler, “saçmalardan seçmeler” diye vasıflandırdığım bu şiirleri sanat şaheserleri patentiyle okuyucularımıza sunmuş olabilirler. Okuyucularımız alkışlanmış, hatta ödül kazanmış bu şiirleri “pek bir şey anlamadım ama mutlaka iyi şiirdir” diyerek benimsemiş olabilir. Şimdi pek meşhur bir şairimizin ödül almış bir şiirinden iki dize yazıyorum:

Böylece bir kere daha boynuzlayız sayılı yerlerinden
En uzun boyun bu senin dayanmaya ya da umudu kesmemeye

Bu dizelerden derin anlamlar, ince ve özgün imgeler çıkarabilirsiniz. Ben de size ömrünü edebiyata vakfetmiş bir emekli edebiyat öğretmeni olarak ancak gülerim.

Bedri Rahmi Eyüboğlu sevgiliye olan aşkının ne derece güçlü olduğunu:

“Yâr yâr,
Seni kara saplı bir bıçak gibi sineme sapladılar.”

dizesiyle dile getiriyor. Attila İlhan: “Adını mıh gibi aklımda tutuyorum.” diyerek benzer bir imge kullanıyor. Benzetmelerden oluşan bu imgeler gayet güçlü ve mantıklıdır. Keza sitemizin yetenekli yazar ve şairlerinden Necla Alptekin, “Unut” başlıklı şiirinde:

“Beyaz ya da siyah giysen ne fark eder?
Her cismin gölgesi siyah değil mi?

Diyerek herkesin bildiği, gördüğü fakat sözlü ve yazılı anlatımlarında pek ifade etmediği bir gerçeği mantıklı şekilde sorgulayıp yorumlayarak güzel bir imge oluşturuyor. Bu imgeden kefene, mezara kadar ulaşabilirsiniz. Yine aynı şairimiz “aşk” temasını işlerken:

“Yedi kat göğün tılsımına aldanıp
Yedi kat yerin dibine çakıldın mı?
Sen aşk nedir bilir misin?”

Dizelerini yazıyor. Bu dizelerdeki tasavvurla sezdirilen duyguları âşık olan her kul hissetmiştir. Mantıklı, yerinde ve güzel imgeler… Farklı üç şairden seçtiğim aşağıdaki üç bendi okuyun lütfen. Bu bentleri okurken gülmemek, yazan kişiyle alay etmemek mümkün mü?

“Fısıltılar
Almıştı kara geceyi avuçlarına
Bıçaklıyordu habire”

“Kir pas içindeydi bulutların
Kolları ve ayakları”

“Şişiyordu güneş,
Kızıyor ve şişiyordu
Bir balon gibi”

Kurduğumuz hayallerde, oluşturulan imgelerde bir mantığın olması gerekmez mi?

Yukarıdakş dizeler sizce şiir midir? Bu dizeleri yazan kişi imge yaratayım derken gülünç duruma düşmüyor mu?

Yalnız bir insan düşünelim: Akrabası yok, sevgilisi yok, arkadaşı yok… Bu kişiyi kimse merak etmiyor, arayıp sormuyor. Fuzulî bu tip insanları şu beyitle anlatmış:

Ne yanar kimse bana âteş-i dilden özge
Ne açar kimse kapım bâd-ı sabadan gayrı

(Bana gönül ateşimden başka yanan olmaz, kapımı da saba rüzgârından başka kimse açmaz.)

Şimdi size sorayım: Yalnızlık temasını bu dizelerdeki imgelerden daha güzel, daha ilginç ve daha mantıklı bir şekilde vurgulayan başka bir şair gösterebilir misiniz bana?

Bu soruma ben cevap vereyim: Evet gösterebilirim… Ne demiş Yunus:

Bir garip ölmüş diyeler
Üç günden sonra duyalar
Soğuk suyla yuyalar
Şöyle garip bencileyin.

Bir yerde yalnız, kimsesiz bir garip ölmüştür. Ama komşuları onun öldüğünü üç gün sonra duyuyorlar. Ölen kişiyi kimse merak etmiyor, kimse sormuyor, kimse aramıyor çünkü. Ne zaman ki cesedi kokmaya başlıyor, komşuları o kişinin öldüğünü işte o zaman anlıyor. Çevreye daha fazla zarar vermesin diye alelacele ve odun dahi harcamadan, yani masrafsız bir şekilde, soğuk suyla yıkayıp gömüyorlar.

Yunus’un ve Fuzuli’nin şu harika imgelerine bakınız. Ne kadar ilginç, ne kadar mantıklı ve ne kadar özgün…

(Devamı var)