Şiirde İmge Meselesi (5)

14 / 4 / 2008  Pazartesi tarihinde Erturan Elmas tarafından eklendi, 321 kez okundu...

“Şu ana kadar yazdığım imge örnekleri günlük hayatımızda var olan, hepimizin tanık olduğu bazı gerçeklerin ve manzaraların şairler tarafından farklı şekilde algılanıp yorumlandığı örneklerdi. Yaratıcı şairler duygularını daha iyi ifade edebilmek için, hayal güçlerini kullanarak aslında var olmayan manzaralar ve hayat sahneleri kurgulayarak da özg...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Şiirde İmge Meselesi (5)

Şu ana kadar yazdığım imge örnekleri günlük hayatımızda var olan, hepimizin tanık olduğu bazı gerçeklerin ve manzaraların şairler tarafından farklı şekilde algılanıp yorumlandığı örneklerdi. Yaratıcı şairler duygularını daha iyi ifade edebilmek için, hayal güçlerini kullanarak aslında var olmayan manzaralar ve hayat sahneleri kurgulayarak da özgün imgeler yaratabilir.

Fuzuli’nin Su Kasidesi’nde bir şairin hayal gücünün nerelere ulaşabileceğini gösteren çok güzel bir imge vardır:

Dest bûsu arzûsuyle ölürsem dostlar
Kûze eylen toprağım verin anınla yâre su

(Ey dostlar, ben o sevgilinin elini öpme arzusuyla ölürsem, benim mezar toprağımdan bir testi yapın ve onunla yâre su verin.)

Hayalin güzelliğine, yaratılan imgenin harikulâdeliğine bakar mısınız? Şairimiz öldükten sonra onun mezar toprağından bir testi yapacaklar ve yâri o testiden su içecek; böylece şairin mezar toprağı sevgilinin ellerine ve dudaklarına değmiş olacak; dolayısıyla şair bu şekilde yârine kavuşmuş olacak.

Yunus Emre’nin “Şöyle garip bencileyin” redifli ilâhisinde de buna benzer mükemmel bir imge görüyoruz. Yunus bu şiirinde yalnız ve kimsesiz bir garip olduğunu söyleyerek yeryüzünde kendisi kadar garip birini aradığını fakat bir türlü bulamadığını vurgular. Şiirinin sonunda ise nihayet kendisine benzer bir gariple karşılaştığını şu dizelerle ifade eder:

Nice bu dert ile yanam ecel ere bir gün ölem
Meğerki sinimde bulam şöyle garip bencileyin

Yunus kendisi kadar garip birini bulamama acısıyla nice yıllar yanacaktır ve eceli geldiği zaman ölecektir. Ölüp de mezara girdiği zaman kendisi kadar garip birini kendi mezarında bulacaktır. Böylece Yunus emsalsiz garipliğini çok çarpıcı ve ölümsüz dizelerle bir kez daha pekiştirmiş oluyor.

Bir halk türküsündeki “Bir of çeksem karşıki dağlar yıkılır / Bugün posta günü canım sıkılır” dizelerini duymayanınız yoktur. Of çekmekle dağlar değil masamızdaki bir bardak bile yıkılmaz. Fakat şair bu dizede harika bir abartma sanatıyla çektiği ofların şiddetinden dağların yıkılacağını söylüyor ve biz bu imgenin saçma veya yanlış olduğunu düşünmüyoruz.

Necip Fazıl’ın Otel Odaları şiirinde de yaratıcı hayal gücüyle oluşan harika imgeler vardır:

Gizli bir akis kalmış gelip geçen her yüzden
Küflü aynalarında küflü aynalarında

Atıyor sızıların çıplak duvarda nabzı
Çivi yaralarında çivi yaralarında

Üçüncü sınıf otellerde bir gece dahi yattıysanız; odadaki o eski, küflü aynada daha önce orada kalanların akislerini görür gibi olursunuz. Şairimiz ayrıca otel odalarının çıplak duvarlarında çivi yaraları olduğunu ve sızıların nabzının bu yaralarda attığını ifade ediyor. Bir okuyucu olarak ben, eski müşterilerin akislerinin aynada görülemeyeceğini veya çivi yaralarında ıstırap çeken insanların nabızlarının atamayacağını düşünmem.

Bu imgeler okuyucuda yüzlerce hayal, çağrışım ve duygu uyandırır. Bu çağrışımlar ve hissedilen duygular; yalnızlık, sıkıntı ve dert üzerinedir. Çünkü üçüncü sınıf otellerde kalanların mutlaka bir derdi vardır.

Şiirlerini beğendiğim yetenekli şairimiz Necla Alptekin, Beni İnandır başlıklı şiirinde eşinden ayrılmayı göze alan bir kadının evden ayrılırken özel eşyalarını toplamasını şöyle anlatmış:

Saçımdan bir tel düşmüş yastığına, aldım
Aynanın önünde kol saatim
Diş fırçam, terliklerim
Hiçbirini unutmadım
Ayağıma dolanan
Gölgemi bile bırakmadım

Saçından düşen bir teli dahi bırakmayan bir kadın… Çok kararlı ve kıskanç… Fakat o sadece özel eşyalarını alıyor. Hatta ayağına dolanan gölgesini dahi bırakmıyor. Son iki dizedeki imge gerçekten çok harika, özgün ve şairane…

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz: Şair kurguladığı imgede gerçek hayatta yaşanmamış, yaşanması mümkün olmayan hayat sahneleri ve manzaralar dahi
yaratsa o imgenin bir mantığı olmalıdır ve bir duyguyu çok iyi ifade edebilmelidir.