Şiirde İmge Meselesi

4 / 4 / 2008  Cuma tarihinde Erturan Elmas tarafından eklendi, 332 kez okundu...

“ŞİİRDE İMGE MESELESİEdebiyat çevrelerinde sıkça kullanılan bir sözcüktür imge. Bir şiir terimi olarak kullanılan “imge” hakkında sanal dergilerde yüzlerce makale bulabilirsiniz. Fakat bu makaleleri anlamak, imgenin ne olduğunu kavramak oldukça güçtür. Çünkü bu yazıları sanal dergilere ekleyenler; yazılarını, konuyla ilgili bilimsel a...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Şiirde İmge Meselesi

ŞİİRDE İMGE MESELESİ

Edebiyat çevrelerinde sıkça kullanılan bir sözcüktür imge. Bir şiir terimi olarak kullanılan “imge” hakkında sanal dergilerde yüzlerce makale bulabilirsiniz. Fakat bu makaleleri anlamak, imgenin ne olduğunu kavramak oldukça güçtür. Çünkü bu yazıları sanal dergilere ekleyenler; yazılarını, konuyla ilgili bilimsel araştırma yapmış uzmanların kitaplarından alıntı yaparak oluşturmuştur; bu nedenle ne anlattığını kendileri de tam olarak anlayamamıştır.

İmge ile ilgili alıntı ve çalıntı olmaktan öte bir anlam ifade etmeyen bu yazıların bir numaralı kaynağı Prof. Dr. Doğan Aksan’ın “Şiir Dili ve Türk Şiir Dili” isimli eseridir. Ben şahsen bu eseri birkaç defa okudum ve bazı bölümlerini zaman zaman yine okuyorum. Şiirini geliştirmek isteyen her şair adayına bu kitabı tavsiye ediyorum.

Bu yazımda, başta Doğan Aksan’ın eseri olmak üzere, başka bilimsel eserlerden de yararlanarak ve kendi deneyimlerimi katarak imgenin ne olduğunu örneklerle vurgulamaya çalışacağım.

TDK’nin sözlüğü imgeyi “zihinde tasarlanan ve gerçekleşmesi özlenen şey, düş, hayal, hülya” olarak tanımlıyor. TDK’nin türetip aydınlara benimsettiği bu sözcük Arapça asıllı “tasavvur”un tam karşılığıdır.

Gerçi imgenin yüzlerce tanımı yapılmıştır fakat hepsinde ortak bir nokta vardır ki o da “zihinde tasarlanması”dır. İmge denince ilk aklıma gelen şu manidir:

A benim bahtı yârim
Gönülde tahtı yârim
Yüzünde göz izi var
Sana kim baktı yârim?

Bilindiği gibi manilerin ilk iki dizeleri genellikle doldurma dizelerdir. Yani dörtlüğü tamamlamak, kafiye oluşturmak için söylenmiş, ana düşünceyle alâkası olmayan sözlerdir. Bu manide asıl anlatılmak istenen son iki dizededir. Bu dizelerde şair sevgilisini o kadar çok sevmekte, onu o kadar çok kıskanmaktadır ki başkalarının onun yüzüne bakmasına dahi tahammül edememekte ve sevgilisinin yüzünde göz izi olduğunu söylemektedir. Bilindiği gibi bakış veya göz insan yüzünde iz bırakmaz. Şair kıskançlığının bu en üst derecesini bir tasavvurla, gerçekte olmayıp zihninde yarattığı bir hayalle, kısaca bir imgeyle vurgulamış oluyor.

Bu temayı “senin için ölürüm, senin için dünyaları yakarım, seni kendimden bile kıskanırım” gibi sözlerle milyonlarca kez ifade edin, bu imgenin gücünü yakalayamazsınız.

(Devam edecek)