Wilhelm Konrad Röntgen

25 / 2 / 2008  Pazartesi tarihinde Zeynep Akıllı tarafından eklendi, 443 kez okundu...

“alman fizikçi, elektronların çekirdeğe çarpma hızının yavaşlaması ve atom içinde daha iç yörüngelere oturmaları sonucu oluşan görünen ışığın on binde biri dalga boyundaki elektromanyetik dalgaları tanımlayan x ışınlarını buluşuyla ünlüdür.röntgen, üniversite öncesi eğitimini hollandı ve isviçre deki çeşitli okullarda sürdürüyor, hatta kendi şaka...”

Okuyucu Puanı ;

• 1
• 2
• 3
• 4
• 5

Wilhelm Konrad Röntgen

alman fizikçi, elektronların çekirdeğe çarpma hızının yavaşlaması ve atom içinde daha iç yörüngelere oturmaları sonucu oluşan görünen ışığın on binde biri dalga boyundaki elektromanyetik dalgaları tanımlayan x ışınlarını buluşuyla ünlüdür.
röntgen, üniversite öncesi eğitimini hollandı ve isviçre deki çeşitli okullarda sürdürüyor, hatta kendi şaka anlayışı ile hareket ederek, kimi öğretmenleri gülünç duruma düşürdüğü için okulların birinden atılıyor; fakat sonuçta makina mühendisi olmayı başarıyordu.
fizik öğretmeni kundt un ders verme biçiemi ve konuları genç zekalara sunma yeteneği, röntgen i derinden etkileyerek fizikçi olmaya karar vermesini sağlıyordu.
sabırla uyguladığı kararını 24 yaşında fizik doktoru olarak doruk noktasına ulaştırıyordu. bunun üzerine röntgen, kundt a yardımcı atanıyor, sağlam ve ciddi çalışmalarına güvenen öğretmeni, her gittiği yere onu da alıyordu. fiziğin her dalında ustalaşan röntgen, konulara bilinçle egemen oluyordu.
yalnız fizik konularının egemenliği röntgen i doyurmuyordu. artık würzburg üniversitesi fizik dalı başkanı da olduğundan, elindeki olanakları araştırmalarda kullanmak istiyordu, ancak bunun için uygun bir araştırma konusu bulması gerekiyordu. o günlerde, konular çoğunlukla başkalarının kuram düzeyindeki sonuçlarına "karşı çıkarak" bulunuyor, "ihtiyaç icadın anasıdır" ilkesi kullanılmıyordu.
röntgen, "karşı çıkma" ilkesi ile bir buluşa ulaşmak yolunu yeğliyor, bu amaçla ilgi duyduğu alan olarak katot ışınlarını seçiyor, lenard ve crooks un deneylerini kendi kendine denemek istiyordu. katot ışınlarının etkisindeki kimi kimyasal maddelerde, ışıldama (lüminesans) oluyordu.
crooks, katot tüpünü geliştirmiş, lenard, katot ışınlarının özelliklerini açıklamıştı. röntgen, ışıldamayı iyi izleyebilmek için deney odasını, karartıyor ve katot ışını tüpünü siyah kağıtla sarıyordu. katot ışını tüpünü çalıştırdığında, tüpten gelmesi olanaksız (çünkü katot ışınları havada ancak bir santimetre ilerleyebilirdi) bir parıldamanın, baryum platin siyanit ile kaplı kağıt üzerinde oluştuğunu gözlüyordu. gerçi bu kimyasal madde ışıldama özelliğindeydi ama kağıt üzerine, her yanı sıkıca örtülü tüpten ışık gelmiş olamazdı. katot tüpüne gelen akımı keserek kapayınca, kağıt üzerindeki parıldama da duruyordu "eğer" diyordu. röntgen, "tüp siyah kağıtla örtülü iken bu parıldama oluyorsa, kağıdı bitişik odaya aldığımda da aynı parıldama görülmelidir." gerçekten bütün perdelerini çekerek karattığı odada aynı parıltıyı izliyordu. bu gözlemden çıkardığı sonuç, katot tüpünden bir cins ışının yayıldığı idi. bu ışın gözle görülemeyen; fakat kimi engelleri delip geçen cinsten olmalıydı. üst üste yaptığı deneyler, daha kalın kağıt ve kartonlardan hatta madensel levhalardan ışının geçebileceğini gösteriyordu. bunun ne tür bir ışın olduğunu kestiremediğinden "bilinmeyen" anlamında "x ışını" adını veriyordu.
bugün x ışınları her yönleriyle araştırılmış ve biliniyor olmakla birlikte, "bilinmeyen" adının kullanılması sürdürülmektedir. bir ara "röntgen ışınları" deyimi kullanılmak isteniyor; fakat yabancıların almanca daki "ö" veya "ce" sesini verme güçlükleri buna engel oluyor, ancak bir birim x ışını "röntgen" adını alıyordu. bu, bir kilogramlık havada artı ve eksi 2,58 x 10 kulombluk yük ayrıştıran, iyonlaşmaya neden olan x ışını veypa gama ışını miktarıydı.
röntgen, buluşunun önemini çok iyi biliyor ve bir başkasının da, kolayca ulaşabileceği bu sonucu yayınlamasından önce harekete geçmek istiyordu. fakat buluşun inanılmaz alanlarda uygulanma olasılığı, yeterli veriler elde edildikten sonra açıklanmasını zorunlu kılıyordu. bu düşüncelerle verileri toplamaya girişiyor ve altı yıl uğraşıyordu. daha sonra bu önemli buluşu anında ne düşündüğü sorulduğunda, "düşünmedim, deneylerimi aralıksız sürdürdüm" diyordu. bu deneylerin sonucunu 1895 yılında ancak açıklıyordu. bu açıklamalar, yalnız yeni ışınların varlığını bildirmiyor, aynı zamanda gazları iyonlaştırdığı, elektrik ve manyetik alanlardan etkilenmediği gibi özellikleri de gösteriyordu.
röntgen, bir fikrin veya buluşun kabul görmesi ve yeterince değerlendirilmesi için, başkalarının kavrayacağı biçimde anlatılması gerektiğini biliyordu. bilim çevrelerine yönelik yayınını yapmıştı. sıra halka açık anlatımdaydı. büyük bir dinleyici topluluğu karşısında bunu da yapıyor, hatta 80 yaşındaki kölliker i davet edip, elinin röntgenini alarak buluşun anlaşılmasını sağlıyordu. bu haber avrupa ve amerika da hızla yayılıyor, diğer fizikçiler yaptıkları deneylerle röntgen in bulduklarını sınıyor ve hemen hepsi de olumlu düşünceler bildiriyorlardı.
tıp dalındaki teşhislerde x ışınlarının önemi kısa sürede anlaşılıyor, vücudun yumuşak dokularından kolayca geçen ve koniklerce emilme dolayısıyla, gölgeli resimler veren özellikleri kullanılıyordu. vücuda giren kurşun ya da iğne vb. madensel cisimlerin yerlerini bulmak kolaylaşıyordu. röntgen in karısının yüzüklü ve kölliker in yaşlı elinden sonra ilk kez bir hastanın bacağındaki kurşunun yeri x ışınları kullanılarak saptanıyordu.
hemen yönelinen uygulama alanları dışında, x ışınları buluşu, radyoaktivitenin keşfine yol açıyor, kristal yapıların, atomun incelenmesinde önemli bir araç oluyordu. önemi kabul edilen buluş yine de tam anlaşılmıyor, hatta amerika da tiyatro dürbünlerinde x ışınları kullanılmasını yasaklayan bir yasa önerisi verilerek, sahnedeki kadın sanatçıların çıplak izlenmesi engellenmek isteniyordu.
röntgen, bu önemli buluşundan kazanç sağlamayı düşünmüyor, daha ileride kimilerine milyonlar kazandıracak röntgen ve benzeri gereçler üretimine girişmiyordu. bu buluşu ve fizik alanındaki diğer çalışmaları ile adı bütün dünyada yayılan röntgen, nobel ödülü kurumu nun kuruluşundan hemen sonraki 1901 yılı fizik ödülü ile onurlandırılıyordu. aldığı ödül parasını kullanıp, birçoklarının düşlediği daha iyi çalışma alanları yaratamadan ve refaha ulaşamadan (birinci dünya savaşı, alman parasının değerini son derece düşürdüğünden) röntgen, adeta yokluk içinde, 1923 yılında yaşamını yitiriyordu.