 Özel Arama |
|
| Özel Arama |
|
Yeni Belgesel Metni(kadirli Eğitim Tarihi)Yeni Belgesel Metni(kadirli Eğitim Tarihi)KADİRLİ EĞİTİM TARİHİSelçuklulardan itibaren, Anadolu Türk tarihinin en önemli eğitim kurumları, medreselerdir. Medreselerin yanında, Osmanlı Müslüman toplumunun genel eğitimi ile uğraşan ve ilköğretim seviyesinde olan eğitim kurumları da vardı. Bunlara “Sıbyan” ya da “Mahalle Mektepleri” denilirdi. 1845’ten sonra Rüştiye, 1873’ten sonra “Mekteb-i İptidaiye”de denilen İptidai Numune Mektebleri” de açılmaya başlar. 1856 Islahat Fermanı ile, azınlıklara da okul açma izni verilir. Yukarda genel olarak verdiğimiz kurumları , Kadirli’nin eğitim tarihinde de görmek mümkündür. Kadirli’ de, Türk hâkimiyetinden önce, Ala Cami diye bilinen bazilika , Roma döneminde, Hıristiyan dininin öğretildiği bir manastır olarak yapılmıştır. Dulkadirli dönemi, Alaüddevle Bozkurt Bey’in ,1489 tarihli vakfiyesinde, “ Maraş’a bağlı Kars kazasındaki Ala Mescit Camiinde cüz okuyanlara vakıftan yardım yapılacağına” dair kayıt bulunmaktadır. Kanuni dönemine ait “Kars-ı Maraş sancağı’’ ile ilgili belgelerde müderrislerden söz edilmektedir. , 1700’lü yılların başından 1865 Islahatına kadar, Çukurova’da yaşanan sosyal çalkantılar sebebiyle Kadirli sancak merkezi boşalmış; halk, çevre köy ve dağlara çekilmiştir. Ancak köylerde, aşiret reislerinin himayesinde, medreselerin varlığını sürdürdüğü sözlü kaynaklardan tespit edilmiştir. Güveloğulları, Vayısoğulları, Tayyipzadeler, Kerimoğulları ve Çubukçuların himayesinde, kışın köylerde, yazın da yaylalarda, çocukların eğitimi için gayret gösterilmiştir. Gafarzade Mustafa, Tayyipzade İsmail, Kadı İsmail , Çubukçuzade Mustafa ve Gafar Hoca bu dönemin bilinen müderrisleridir. Halkın medrese olarak adlandırdığı bu kurumlar, “Mahalle mektepleri” seviyesinde, birer eğitim yuvası olarak da düşünülebilir.. 1865 Islahatından sonra, Binbaşı Hüseyin Hüsnü Bey tarafından yeniden kurulan Kadirli merkezindeki Türk mahallelerinde ,birer mahalle mektebi açılır. Kadirlinin ıslahattan sonraki ilk müftüsü Göğce Mehmet Efendinin gelini , ‘’Gelin Hoca’’ lakabıyla tanınan Fatma Hanım da, uzun yıllar kız mahalle mektebinde öğrenci yetiştirir. 1868 yılında açılan Ala Cami Medresesi’nin ilk müderrisi Tozlulu Mustafa Hocadır. Göğce Müftü Mehmet, Müftü Osman Nuri, Nürfetli Mehmet Efendilerin Ala Cami Medresesi’nde çalıştıkları bilinmektedir. 1890 yılında Rum asıllı Karakaş Efendinin verdiği binada Hamidiye Medresesi açılır. Bu medresenin ilk müderrisi Karamüftüzade Abdullah Efendidir. Nürfetli Mehmet Hoca, Loğfakı Mustafa Hoca ,Çokaklı Mehmet Hoca, İlbistanlı’dan İsaoğlu Mustafa Hoca, Sarıtanışmanlı’dan Musa Hoca ,Tozlulu Mustafa Hoca, Alibeyli’ den Başarat Hoca ve Mehmet Bildirici , zamanla Hamidiye Medresesinde ders vermişlerdir. Medreselerin 1924te kapanmasından sonra müderrislerden Nürfetli Mehmet Efendi Kadirli’ye vaiz olarak tayin edilir. Parmaksız Ali Efendi, Davutzade Ahmet Efendi, Emirzade Ali Efendi, Kabacazade Ahmet Efendi, Davutoglu Karamulla İbrahim Hoca ve Vahap Hoca da Araplı Medresesinde çalışmışlardır. Müftü Osman Nuri Hoca’nın 1890 yılında Dikirli köyünde açtığı medrese, Birinci Cihan Harbi’ne kadar eğitim faaliyetini sürdürür. Yörenin en ünlü medresesi olarak bilinen bu medrese, yaz aylarında da Savrungözü - Zingir Yaylasında öğrenci yetiştirir. 1868 yılında Kadirliye kaymakam tayin edilen ,Misisli Güveloğlu Ahmet Bey, Ümmet Ağa’ya Aşağıçiyanlı Köyü’nde bir medrese açtırır. Bu medresenin ilk müderrisi Hasan Hoca’dır. Omar Osman Hoca, Karamüftüzade Şakir Hoca ve Tahir Hoca, da bu medresede ders verirler. Eldeki belgelere göre ,Tanzimat sonrası modern eğitim kurumlarının etkileri , Kadirli`de 1870 li yıllardan sonra görülür. Bu belgelerin en eskisi, 11 Haziran 1871 tarihli Adana İl Genel Meclisinin Dahiliye Nezaretine gönderdiği yazıdır. Belgede liva merkezi olan Sis ve Kars kasabalarında birer Rüştiye mektebinin açılması, öncelikle ‘muallim’ tayin edilmesi ve gerekli araç- gereçlerin temini istenmektedir. Aynı yazıda kitap ve risalelerin gönderileceği ,ancak halktan birer mektep inşa etmeleri istendiği belirtilmektedir. İlçemizde modern anlamda ilk eğitim, Fani Efendi’nin 1876 da‘Kars-ı Zülkadriye Rüştiye Mektebi muallimliğine tayin edilmesiyle başlar. Fani Efendinin mualimliğini yaptığı bu mektep, iki sene Kerküklü Attar Mehmet Ağanın evinin altında ,bir müddet de Vahapoğlu Mustafa Efendi’nin damında öğrenci yetiştirir. İsmail Sefa Vayısoğlu ‘nun arşivindeki 1879 tarihli sınıf geçme defterinde geçen ‘üçüncü sene’ ibaresi , rüştiye mektebinin Kadirli’de 1876 da açıldığını göstermektedir. Bu belgeye göre öğretim süresi üç yıl olan 24 öğrencili rüştiyede Türk ve azınlık çocuklarının birlikte okuduğu anlaşılmaktadır. Mehmet Fani Efendi , Rüştiye ‘de 7 yıl görev yaptıktan sonra Kozan nüfus müdürlüğüne tayin olur . Fani Efendi’nin ayrılmasından 1897 ye kadar geçen süre içerisinde görev yapan muallimlerden sadece Tevfik Efendi’nin adı hatırlanmaktadır. 1897 YILINDA Rasim Ünal Hoca, İstanbul’dan rüştiye başmuallimliğine tayin edilir. İlçede gerçek anlamda eğitim faaliyetleri, Rasim Ünal Hoca’nın gelişiyle başlar. Karamüttüzade Mehmet Efendi’nin öncülüğünde temelli atılan Rüştiye Mektebi ,Müftü Osman Nuri Hoca ve Muallim Rasim in gayretleriyle 1899 yılında tamamlanır. 1910 yılında Osmaniye’den Kadirli’ye gelen Tanin gazetesi muhabiri Ahmet Şerif, Kadirli ile ilgili verdiği bilgilerin arasında eğitimin durumunu da dile getirir: “1 Mart Salı günü Cebel-i Bereket’ten Kars’a doğru hareket ettim. Yedi buçuk saatte Kars’a vardık. Araştırma ve işittiklerime göre her şeyi hazır olduğu halde, bir kız okulu kurmak ve açmak mümkün olmuyor. İnşallah bu çabalar boşa gitmez. Kars’ta bu gün iptidai derecesinde bir okuldan başka bir şey yoktur. Bu okulun da iyi bir durumda olmadığını da öğrendim. Buna karşılık Ermeni vatandaşlarımızın çocuklarına ait okul pek iyi imiş.’’ Ahmet Şerif’in sözünü ettiği Ermeni okulu, 1910 yılında İspanyol asıllı Patrik Emanuel Efendi tarafından yaptırılan bir “Cizvit” mektebidir. Günümüzde bile ‘’Kendirlinin Konağı’’ olarak bilinen bu taş binanın adı ; Emanuel Efendi’nin , kendire benzeyen bir kuşağı beline bağladığı için, halk tarafından verilmiştir. Tanin Gazetesi muhabiri Ahmet Şerif’in “kız okulu” ile ilgili temennisi ancak iki yıl sonra gerçekleşir. Halkın “İnas mektebi” dediği “Kız Rüştiye Mektebi” 1912 yılında açılır. Kız Rüştiye Mektebinin ilk hocası adı hatırlanamayan Selanikli bir Hoca Hanımdır. Daha sonra ise Hataylı Ayşe Mukaddes Hanım görev yapar. Rüştiye mektebinin, Kadirli’nin sosyal ve kültürel hayatında önemli roller üstlendiği de görülmektedir. İlk futbol oyununun 1912 -1913 yıllarında rüştiyeliler tarafından oynandığı bilinmektedir. Vatansever bir ruha sahip olan Rasim Ünal Hoca ‘nın yetiştirdiği ; Bekir Sıtkı Onat, Tevfik Coşkun, Hüsnü Coşkun, Mustafa Saffet Özer, Vahit Vayisoğlu Süleyman Sırrı Gürbüz, Necati Ünal gibi gençler ; Birinci Cihan savaşında değişik cephelerde savaştıktan sonra Kadirliye döndüler ve Rüştiye Mektebi’nde öğretmenlik yaptılar. Bunlar, bir yandan da Rasim Ünal’la birlikte Kuvay-ı Milliye’nin kurulmasında ve Çukurova’nın kurtuluşunda öncülük etmişlerdir. Eldeki bir öğrenim belgesine göre , Cumhuriyetten önce, ilçemizde hem iptidaiye hem de rüştiye mekteplerinin bulunduğu görülmektedir. Kız ve Erkek rüştiye mektepleri birleştirilerek iptidaiye mekteplerine dönüştürülür. Buna Numune mektebi de denilmiştir. Numune mektebi, 1927 yılında Cumhuriyet ve İstiklal ilk Mektepleri adını alarak tekrar ikiye ayrılır. Kendirlinin Konağı Cumhuriyet İlk Mektebi , Rüştiye Binası da İstiklal İlk Mektebi olur. Müdürleri ise ,Abdurahman Dolunay ve Bekir Sıtkı Onat’tır İsmail Canbaz’a ait “Türkiye Cumhuriyeti Erkek İptidaiye Tasdiknamesi” ne göre, adı geçen, şahsın, 1927 yılında Erkek İptidaiyesinden mezun olduğu yazılmaktadır. Ali İlmi kızı Halide Pakize Hanım’ın diplomasında ise, “!927-1928’,de Kars-ı Zülkadriye İstiklal ilk Mektebi’nden pekiyi dereceyle öğrenimini tamamladığı yazılıdır. Latin alfabesinin kabulü üzerine, 1929 yılında, Kadirli’de Millet Mektepleri açılmış, öğrenciler yeni yazı ile de diplomalarını almışlar. Önceleri sadece Harkaçtığı köyünde bir okul varken Cumhuriyet’ten sonra diğer köyler de okullarla tanışmaya başlar. Köylerde okulların açılması, merkezde ki öğrenci sayısının azalmasına neden olduğu için , İstiklal ilk Mektebi 1932 yılında kapatılmış ve öğrencileri Cumhuriyet ilk Mektebine nakledilmiştir. Cumhuriyet İlköğretim Okulu’nun arşivindeki Latin alfabesiyle düzenlenmiş en eski diploma defterinde ,“1928-1929 Ders Senesi” kaydı bulunmaktadır. Aynı defterde “ İstiklal Mektebi Mezunu”, “Cumhuriyet Mektebi Mezunu” ibarelerine rastlanır. Cumhuriyet ilk Mektebi” ,1932 yılında İstiklal ilk Mektebi’nin kapanması üzerine ilçe merkezindeki tek eğitim kurumu olarak kalır ve 1947-1948 öğretim yılının ilk aylarında yeni binasına taşınır. 1953 yılında, ilçemizde milli eğitime uzun yıllar hizmet etmiş olan Rasim Ünal’ın adını alan yeni bir ilkokul açılır. Kadirli’de en büyük eğitim hamlesi, 1960 yılında Kaymakam Mehmet Can’ın ilçemize gelmesiyle başlar. İki yıl içerisinde okulsuz köy kalmaz. Aynı yıllarda ilçe merkezindeki Yedi Mart İlkokulu da milli eğitime kazandırılır. İlçede ortaokul olmaması yüzünden, eğitime devam etmek isteyenler büyük sıkıntılarla karşılaşıyor, okumak için çevre ilçelere gitmek zorunda kalıyorlardı. Şeref Karamüftüoğlu başkanlığında ortaokul yaptırma derneği kurulur. Dernek üyeleri Okul binası için düşünülen Kendirli’nin Konağı’nın onarımı ve kadro temini için Ankara’ya giderler.Milli Eğitim Bakanlığının olumsuz görüş bildirmesine rağmen, dönemin Maliye Bakanı Şevket Adalan: ” Kadirli’ nin halkı çok kadirşinastır.. Ağalardan çok çektiler. Ağalık zihniyetini okumuş insanlar yıkar.” diyerek okulun açılması için gerekli yardımı yapacağını söyler. O yıllarda Kadirli’de kaymakamlık yapan Ahmet Aydın Bolak ise, hatıralarında ortaokul için şunları söyler: “1948 yılında Adana’nın Kadirli ilçesine kaymakam olarak tayin edildim. Çetin bir yerdi… Traktörler yeni gelmişti… Anavarza’ya kadar bütün ova, traktörlerle sürülüp ekilmeye başlandı. Ağalar vardı… Çeltik ekiyorlardı. Çeltik ekenlerden aldığım paralarla ortaokul yaptırdım. Adına da“Çeltik Ortaokulu” dediler. Kadirli Ortaokulu, 1948 yılında Cumhuriyet İlkokulunun bünyesinde açılır. İlk müdürü Nurullah Hancılar’dır. Kadirli Ortaokulu,ikinci yılında Rüştiye binasına ,1951 yılında da kendi binası olan,Kendirlinin Konağına taşınır Kadirli Ortaokulundan On yıldır mezun olan öğrenciler lise eğitimi için Adana ve çevre ilçelere gidiyorlardı. Bu durum, hem öğrenciler hem de aileleri için oldukça zahmetliydi. . Kadirli’ye ilk lise yapma fikri ve girişimi kaymakam Mehmet Can’a aittir . Mehmet Can tarafından kurdurulan Kadirli Kalkındırma Derneği, ,Cemalpaşa ve Savrun köprüleri arasındaki geniş arsaya ilkokul,ortaokul,lise,sanat okulu,spor sahası ve öğrenci yurdu yaptırmak için büyük bir proje hazırlatır. Mehmet Can’ın tayini çıkınca bu projenin gerçekleşmesi mümkün olmaz 1966 yılında Kaymakam Osman Tolga ve Belediye Başkanı Osman Nuri Saygılı’nın teşebbüsleriyle “ Kadirli Lisesi ve Erkek Sanat Okulu Yaptırma ve Yaşatma Derneği kurulur. Derneğin Başkanlığına da İsmail Safa Vayısoğlu getirilir . 1967 yılında Adana Valisi Ömer Lütfi Hancıoğlu Kadirli’ye gelir, yer gösterildiği taktirde lisenin yapımı için gerekli parayı sağlayacağını söyler. Toplanan para ve bağışlarla 20 dönümlük arsa satın alınır ,ayrıca 20 dönümlük arsa da Kadirli Belediyesi tarafından bağışlanır. Kadirli Lisesi,bir ilkokul için yapılan binada ,7 Ekim 1968 tarihinde açılır. 1969 yılında Cevdetpaşa İlköğretim Okulunun binasına ,1972 yılında da kendi binasına taşınır. 1913 yılında, ,Turgut Hilminin İstanbul’ dan getirdiği toplarla gençlerin futbol oynadığı, zaman zaman at yarışlarının yapıldığı; yaz aylarında ılgın ve pıtırakların kapladığı bu yerler, bugün Kadirli’nin eğitim merkezi haline gelmiştir. Kadirli’de maarif memurluğu 1928’de kurulmuştur.ilk maarif memuru Abdurrahman Dolunay’dır. Bu teşkilatlanma ;Milli Eğitim memurluğu,İlköğretim Müdürlüğü ,Milli Eğitim Müdürlüğüne adlarıyla günümüze kadar ulaşır. 1 Ekim 1997 ‘de Meslek Yüksek Okulu’nun açlımasıyla ilköğretimden üniversiteye kadar Kadirli’deki hemen bütün eğitim kurumlarının halkaları tamamlanmış olur. Kadirli,bugün seçkin eğitimci kadrosu ve eğitim kurumlarıyla,yetiştirdiği binlerce insanıyla geleceğe güvenle bakmakta ve eğitimde yakaladığı başarının haklı gururunu yaşamaktadır. Bu belgesel, karanlık dünyamızı aydınlatan bütün eğitimcilerimize ve eğitime hizmeti geçen fedakar insanlarımıza armağan edilmiştir. Teşekkür
Telif Hakkı Uyarısı Yeni Belgesel Metni(kadirli Eğitim Tarihi) isimli yazı, Lutuf Veli tarafından 07.05.2008 tarihinde sitemize eklenmiştir. Aksi ispat edilmediği sürece, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 81. Maddesi gereği eserin tamamının telif hakları yazara aittir. Herhangi bir şekilde "alıntı olduğu ve hangi yazara ait olduğu" belirtilmeden ve yazarın sitemizdeki sayfasına link vermeden kullanmak hırsızlıkla eşdeğer suçtur. İlgili Kanun gereği Eser sahibi şikayetçi olduğu taktirde cezai müeyyidesi 3 yıldan 6 yıla kadar paraya çevrilemez hapis, 150.000/300.000 YTL ağır para cezasıdır. Yine İnternet yasası gereği de her hangi bir sitede yazıların kullanılması halinde site sahipleri sorumlu olup, sistemlerini Cumhuriyet Savcılıklarının incelemelerine açmak durumundadır. Gelişen teknoloji sayesinde yapılan incelemeler; IP tespiti ve yazının gönderildiği bilgisayarın bulunmasına imkan vermektedir. Şikayet halinde, sitemizin avukatları da konu ile ilgileneceklerdir...
Bu yazıya sadece sitemizin üyeleri yorum yapabilir
Tavsiye Et :
 Necla Alptekin yazıyı tebrik etti...
Hafize Hanaylı yazıyı tebrik etti...
Selim Uyar yazıyı tebrik etti...
Aralık
5
Aralık
4
Sevdanın Adı Lacivert Geçmişte Bildiğiniz Aslında Mavi`ydi Düşlediğiniz
• Dila Emral Aydın • Hayata Dair Denemeler • 25 kez okundu. • 1 kez yorumlandı.
Aralık
4
Terk Edilen Sizsiniz!!!
• Dila Emral Aydın • Hayata Dair Denemeler • 35 kez okundu. • 3 kez yorumlandı.
Aralık
4
Aralık
4
Kurtuluş Savaşı Öncesi Esnası ve Sonrası Duruma Kısa Bir Bakış 22
• Bayram Kaya • Hayata Dair Denemeler • 7 kez okundu. • 0 kez yorumlandı.
Aralık
4
Aralık
4
Aralık
3
Aralık
2
Aralık
2
İstedik mi Yaparız Arkadaş /izmir /11
• Lutuf Veli • Hayata Dair Denemeler • 56 kez okundu. • 2 kez yorumlandı.
Mart
28
Ocak
12
Ekim
7
Eylül
22
Cıbılların Kör Yusuf(manzum Hikaye)2
• Lutuf Veli • Klasik Şiirler • 1873 kez okundu. • 2 kez yorumlandı.
Nisan
27 |
 |
 Site Menüsü
 Köşe Yazıları
 Sponsor Reklamlar
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.jpg)
.jpg)
.jpg){kind=small}
.JPG){kind=small}
